မွ်တေသာ တရားခြင္

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံတြင္ မွ်တသည့္ တရားခြင္ႏွင့္ လြတ္လပ္သည့္ တရားစီရင္ေရး ရွိမွသာ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈ ရွိႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။ မွ်တသည့္ တရားခြင္ရွိၿပီး လြတ္လပ္သည့္ တရားစီရင္ေရး မရွိျပန္လွ်င္လည္း တရားဥပေဒ စိုးမိုးမႈ မရွိႏိုင္။ ျပည္သူအမ်ားက အမွားႏွင့္ အမွန္ကို စစ္ေဆးစီရင္ဆံုးျဖတ္သည့္ တရား႐ံုးက ဘက္လိုက္မႈ ကင္းၿပီး အမွန္တရားကို ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္သည္ဟု ရွင္းလင္းစြာ ယံုၾကည္အားကိုးမွ တရားဥပေဒစိုးမိုး၍ ရပ္ရြာ၊ ေအးခ်မ္းသာယာမည္ ျဖစ္သည္။

လူပုဂၢိဳလ္တဦးခ်င္းစီ၏ အေျခခံ အခြင့္အေရးျဖစ္သည့္ အသက္ရွင္ရပ္တည္မႈႏွင့္ လြတ္လပ္ခြင့္တို႔ကို ဥပေဒျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားႏွင့္အညီ အကာအကြယ္ေပးႏိုင္မွသာလွ်င္ ျပည္သူမ်ားကလည္း အုပ္စိုးသူ အစိုးရအေပၚ ယံုၾကည္အားကိုးမည္ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ အမႈမ်ားကို စစ္ေဆးစီရင္သည့္အခါ မွ်တသည့္တရားခြင္ကို ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္ တရား႐ံုးမ်ားက လိုက္နာက်င့္သံုးရမည့္ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ က်င့္ထံုးဥပေဒ၊ တရား႐ံုးမ်ားလက္စြဲ၊ တရားစီရင္ေရး ဥပေဒႏွင့္ အခါအားေလ်ာ္စြာ ထုတ္ျပန္သည့္ တရား႐ံုးခ်ဳပ္၏ အမိန္႔ႏွင့္ ညႊန္ၾကားလႊာမ်ားကို ထုတ္ျပန္ျပ႒ာန္းထားသည္။

စီရင္ထုံးမ်ားက ေဖာ္ထုတ္ျပေနသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ တရားစီရင္ေရးစနစ္ေရစီးေၾကာင္း

ဦးမ်ဳိး (ဥပေဒ)
၃/ မတ္ ၂၀၁၀၊ ေခတ္ျပိဳင္။

အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေဒသဆိုင္ရာ တရား႐ုံးခ်ဳပ္ တရားသူႀကီးမ်ား၏ (၆) ႀကိမ္ေျမာက္ ကြန္ဖရင့္ကုိ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ တ႐ုတ္ျပည္ ဘီဂ်င္းၿမိဳ႕၌ က်င္းပခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ထိုကြန္ဖရင့္မွ လြတ္လပ္ေသာ တရားစီရင္ေရးဆိုင္ရာ မူသေဘာထား ေၾကညာခ်က္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ “တရား႐ုံးမ်ားသည္ တရားစီရင္ရာ၌ တိုက္႐ိုက္ျဖစ္ေစ၊ သြယ္၀ိုက္၍ျဖစ္ေစ၊ အျခားေဘးပေယာဂမ်ား၊ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈမ်ား မပါ၀င္ဘဲ အမႈတြင္ ေပၚေပါက္ေသာ အျဖစ္အပ်က္၊ အေၾကာင္းအရာႏွင့္ ဥပေဒျပ႒ာန္းခ်က္အရသာလွ်င္ ဆုံးျဖတ္စီရင္ရမည္” ဟု ေဖာ္ျပပါရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ကိုယ္တိုင္ တက္ေရာက္လက္မွတ္ထိုးခဲ့သည့္အတြက္ ဘက္လိုက္မႈ လုံး၀ကင္းရွင္းေရးအတြက္ အဓိကတာ၀န္ရွိလာပါသည္။ ႏုိင္ငံတကာသေဘာတူစာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား၊ ကြန္ဖရင့္ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ားကို ေလးစားလိုက္နာရန္ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ အထူးလိုအပ္ပါသည္။

တရားစီရင္ျခင္း ေဆာင္ရြက္ပုံအဆင့္ဆင့္အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

 

ေရႊခ်ိိန္ခြင္
အတြဲ ၂၉ ၊ အမွတ္ ၅၆၁ (၁၆ - ၂၂ ၊ ၃၊ ၂၀၁၂)

 

တရားစီရင္ေရးတြင္
(၁) ျပစ္မႈဆုိင္ရာအမႈမ်ား
(၂) တရားမ ဆုိင္ရာအမႈမ်ား ဟူ၍ ႏွစ္မ်ဳိး ရွိပါသည္။

ျပစ္မႈဆုိင္ရာအမႈမ်ားမွာ လူပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ သက္ဆုိင္ၿပီး တရားမဆုိင္ရာအမႈမ်ားမွာ မူကား ပုိင္ဆုိင္မႈပစၥည္းမ်ား၊ ေငြေၾကးမ်ားႏွင့္ သက္ဆုိင္ပါသည္။ ျပစ္မႈဆုိင္ရာအမႈမ်ားမွာ လူပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာေၾကာင့္ ျပစ္မႈဆုိင္ရာ အမႈမ်ားအေၾကာင္းကို ထဲထဲ၀င္၀င္ မဟုတ္သည့္တုိင္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ သိထားသင့္သည္ဟု ထင္ျမင္မိပါသည္။
သုိ႔အတြက္ ျပစ္မႈဆုိင္ရာအမႈမ်ား စစ္ေဆးစီရင္ျခင္းအေၾကာင္းကို ဗဟု သုတအလုိ႔ငွာ တင္ျပလိုက္ပါသည္။
ရာဇသတ္ႀကီးဥပေဒ (The Penal Code) ကို အမ်ားသိၿပီးျဖစ္ပါသည္။
ယခင္က ရာဇ၀တ္မႈဟု သုံးႏႈန္းခဲ့ပါသည္။

ယခုအခါ ျပစ္မႈဆုိင္ရာအမႈဟု ေခၚေ၀ၚသုံးႏႈန္းလ်က္ရွိပါသည္။
ျပစ္မႈဆုိင္ရာအမႈကို မည္သို႔မည္ပုံ စစ္ေဆးေဆာင္ရြက္ေၾကာင္း အက်ဥ္း ခ်ဳပ္ တင္ျပလုိပါသည္။
ျပစ္မႈဆုိင္ရာအမႈတြင္ ပထမဦးဆုံး စတင္သည္မွာ ပထမသတင္းေပး တိုင္ခ်က္ (First Information Report) ပင္ ျဖစ္ပါသည္။
ပထမသတင္း ေပးတုိင္ခ်က္ မည္သုိ႔ျပဳလုပ္ရေၾကာင္း ျပစ္မႈဆုိင္ရာက်င့္ထုံးဥပေဒပုဒ္မ ၁၅၄ တြင္ ျပ႒ာန္းထားပါသည္။
'သတင္းေပး တုိင္ခ်က္ကို ရဲစခန္းမႉးထံ ႏႈတ္ျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ စာျဖင့္ျဖစ္ေစ တုိင္တန္းႏုိင္သည္' ဟူ၍ ျပ႒ာန္းထားပါသည္။
ရဲစခန္းမႉးထံ တုိင္ၾကားရာတြင္ တုိင္ခ်က္ကို ရဲတပ္ၾကပ္ ႀကီး (စာေရး) (ယခင္အေခၚ ဂါတ္စာေရး) က ေရးမွတ္ယူပါသည္။ 
ထုိ႔ေနာက္ ရဲစခန္းမႉးက ကုိယ္တုိင္ျဖစ္ေစ၊ ဒုရဲအုပ္ တစ္ဦးဦးကိုျဖစ္ေစ တာ၀န္ေပးၿပီး အမႈကို စုံစမ္းစစ္ေဆးပါသည္။

တရားမွ်တေသာ တရားခြင္

အမႈစစ္ေဆးနည္းမ်ား

ျပစ္မႈဆိုင္ရာအမႈမ်ားကိုစစ္ေဆးစီရင္ရာတြင္ အက်ဥ္းနည္းျဖင့္ စစ္ေဆးျခင္း၊ သမၼာန္စစ္ေဆးနည္း၊ ၀ရမ္းနည္း ျဖင့္ စစ္ေဆးနည္း ဟူ၍ စစ္ေဆးနည္း ၃ နည္းရိွသည္။ ျပစ္မႈအေသးအဖဲြမ်ားကို အက်ဥ္းနည္းျဖင့္စစ္ေဆး စီရင္ၾကသည္။ မည္သည့္နည္းျဖင့္ စစ္ေဆးေစကာမူ တရားခံအား တရားရံုး၏ေရွ့ေမွာက္တြင္ ခုခံေခ်ပ ခြင့္ ေပးရသည္သာျဖစ္သည္။ အဂၤလိပ္အစိုးရလက္ထက္တြင္ အုပ္ခု်ပ္သူအစိုးရအား အၾကည္အညို ပ်က္ေအာင္လံႈ႔ေဆာ္မႈ၊ တိုင္းျပည္မျငိမ္ မသက္ျဖစ္ေအာင္ ဆူပူေသာင္းက်န္းမႈစသည့္ အမႈအခင္းမ်ားကို အေရးယူရာတြင္ အထူးဥပေဒမ်ားျဖင့္ အေရး ယူအျပစ္ေပးျခင္းမဟုတ္ပဲ၊ ျပစ္မႈ ဆိုင္ရာဥပေဒ (ရာဇသတ္ၾကီး) တြင္ပါရိွေသာ ျပစ္မႈဆိုင္ရာဥပေဒပုဒ္မမ်ား ျဖင့္သာ အေရးယူခဲ့သည္္ကိုေတြ႔ရသည္။ ထို့အျပင္ တရားရံုးမ်ား၏ စီရင္ပိုင္ခြင့္အာဏာ၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ား သည္လည္း ျပစ္မႈဆိုင္ရာက်င့္ထံုးဥပေဒပါ ျပဌာန္းခ်က္မ်ား အတိုင္းသာ လိုက္နာေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

သက္ေသျပရန္တာ၀န္ လဲႊေျပာင္းက်ေရာက္ျခင္း

ျပစ္မႈဆိုင္ရာမႈခင္းမ်ားတြင္ တရားလို သို့မဟုတ္ စြပ္စဲြသူဘက္မွ  လံုေလာက္ေသာ သက္ေသခံအေထာက္ အထားမ်ား တင္ျပရန္ အစဥ္တစိုက္တာ၀န္ရိွသည္။ သက္ေသအေထာက္အထား အခိုင္အမာမတင္ျပနိုင္ပါက တရားခံအား အမႈမွလႊတ္ရန္သာ ရိွသည္၊၊ အထူးဥပေဒတြင္မူ ထိုသို့မဟုတ္။ အခို့်ေသာ အထူးဥပေဒမ်ားတြင္ သက္ေသျပရန္တာ၀န္သည္ တရားခံျဖစ္သူအေပၚ လဲႊေျပာင္းက်ေရာက္ေနသည္။

ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ တရားစီရင္ေရးႏွင့္ ဥပေဒေရးရာ ေကာ္မတီ၏ အစီရင္ခံစာ တင္ျပျခင္း

 

ဥကၠ႒။           ။ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားခင္ဗ်ား။ ယခု  တရားစီရင္ေရးႏွင့္ ဥပေဒေရးရာ ေကာ္မတီရဲ႕ အစီရင္ခံစာကို လႊတ္ေတာ္သို႔ တင္ျပရန္ ျဖစ္ပါတယ္။ အစီရင္ခံစာ တင္ျပဖို႔ သက္ဆိုင္ရာ ေကာ္မတီ ဥကၠ႒အား ဖိတ္ေခၚပါတယ္။
သူရဦးေအာင္ကို (ဥကၠ႒၊ တရားစီရင္ေရးႏွင့္ ဥပေဒေရးရာ ေကာ္မတီ)။        ။ ေလးစားအပ္ပါတဲ့ ျပည္သူ႕ လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒ႀကီးႏွင့္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ ဧည္‌့သည္ေတာ္မ်ား အားလုံး  ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ျဖာ ႐ႊင္လန္း ခ်မ္းသာစြာျဖင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ အက်ိဳးကို သယ္ပိုး ထမ္း႐ြက္ႏိုင္ ၾကပါေစလို႔ ဆုမြန္ျပဳပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ကန္ပက္လက္ မဲဆႏၵနယ္မွ သူရဦးေအာင္ကို ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ တရားစီရင္ေရးႏွင့္ ေကာ္မတီရဲ႕ ကိုယ္စား  တင္သြင္းမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

စာခၽြန္ေတာ္ အမိန္႔ေလၽွာက္ထားမႈ ဆိုင္ရာ ကန္႔သတ္ခ်က္ အခ်ိဳ႕ကို ျပင္ဆင္ ပယ္ဖ်က္ေပးပါရန္ အဆို တင္သြင္း

 

သူရဦးေအာင္ကို(ကန္ပက္လက္မဲဆႏၵနယ္)။       ။ ေလးစားအပ္ပါေသာ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒ႀကီးႏွင့္ ကိုယ္စားလွယ္ေတာ္ႀကီးမ်ား၊ ဧည့္သည္ေတာ္မ်ား ကာယစိတၱသုခ အျဖာျဖာႏွင့္ ျပည့္ဝၾက ပါေစေၾကာင္း ဆုမြန္ေတာင္းအပ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ခ်င္းျပည္နယ္၊ ကန္ပက္လက္မဲဆႏၵနယ္မွ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ သူရဦးေအာင္ကို ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တင္သြင္းမည့္အဆိုက ေတာ့ ျပည္ေထာင္စု တရား လႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ရဲ႕ စာခၽြန္ေတာ္ ေလၽွာက္ထားမႈမ်ားဆိုင္ရာ လုပ္ထုံးလုပ္နည္း မ်ားအနက္ အပိုဒ္ ၄၄၊ ၄၇၊ ၆၁ ပါ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားကို ျပင္ဆင္ ပယ္ဖ်က္ေပးရန္ အဆို ျဖစ္ပါတယ္။
ဥကၠ႒ႀကီးခင္ဗ်ား။ The Constitution is the Law of the Laws and nobody is supreme ဆိုထားပါတယ္။ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ၏ အထက္မွာ မည္သူမွ မရွိေစရပါ။ ႏိုင္ငံသားမ်ား ကို ၎အခြင့္အေရးကာကြယ္ရန္ အေျခခံဥပေဒက အထူးအခြင့္အေရး အျဖစ္နဲ႔ စာခၽြန္ေတာ္ ေလၽွာက္ထား ပိုင္ခြင့္ေပးထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံသားတို႔ရဲ႕ အခြင့္အေရး အကာအကြယ္ ေပးရန္ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ကို အေျခခံဥပေဒက စာခၽြန္ေတာ္ အမိန္႔ထုတ္ဆင့္ ခြင့္ကို အထူး အာဏာတစ္ရပ္ အျဖစ္နဲ႔လည္း အပ္ႏွင္းထားတာ ေတြ႕ရွိရပါတယ္။

တရားခံျဖစ္သြားေသာ တရားသူႀကီး

ေမာင္ေမာင္ေသာင္းျမင့္ (တရားေရး)

အတြဲ ၂၉ ၊ အမွတ္ ၅၆၉ (၁၈ - ၂၄ ၊ ၅ ၊ ၂၀၁၂)

ဒီအေၾကာင္းေတြကို ေတြးမိတိုင္း ရင္နင့္ေအာင္ ခံစားရပါသည္။

ကြ်န္ေတာ္ အခုေဖာ္ထုတ္မယ့္ အျဖစ္အပ်က္ေတြဟာ အျဖစ္မွန္ေတြပါ။မည္သူ႔ကိုမွ် ပုဂၢိဳလ္ေရး ထိခိုက္နစ္နာ ေစလိုမွဳ စိုးစဥ္းမွ် မပါရွိပါ။ 

ကြ်န္ေတာ့ဘ၀နဲ႔ ယွဥ္တြဲျဖစ္ပ်က္ခဲ့တဲ့ သမိုင္းမွတ္တိုင္ေတြထဲမွ သင္ခန္းစာယူၾကၿပီး ပိုမိုတိုးတက္ေကာင္းမြန္တဲ့အေတြးအေခၚေတြနဲ႔ ကြ်န္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံေတာ္ႀကီး တိုးတက္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၾကဖို႔ ‘ေစတနာ’နဲ႔ ရင္ဖြင့္တာပါ။ 

၁၉၈၈ ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာလေန႔ တစ္ေန႔ကေပါ့။ အဲဒီတုန္းက ကြ်န္ေတာ္က ပုသိမ္ အေနာက္ၿမိဳ႕နယ္ တရားေရး ဦးစီးမွဴးေပါ့ဗ်ာ။ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္မွာ တရားေရး၀န္ထမ္း စျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ လုပ္သက္ ၁၅ ႏွစ္ ရွိပါၿပီ။